USG stopy we Wrocławiu

USG stopy to ultrasonograficzne badanie narządu ruchu, które obrazuje tkanki miękkie przodostopia, śródstopia oraz okolicy pięty - rozcięgno podeszwowe, ścięgna, drobne stawy, kaletki maziowe i nerwy. Ultrasonografia stopy jest nieinwazyjna, bezbolesna i nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dzięki czemu w razie potrzeby można ją bezpiecznie powtarzać.

Badanie wykonuje się głowicą liniową o wysokiej częstotliwości, która bardzo dokładnie obrazuje struktury położone powierzchownie. Cechą wyróżniającą ultrasonografię jest ocena dynamiczna, czyli obserwacja ścięgien i innych struktur w ruchu oraz pod uciskiem, w czasie rzeczywistym - takiej możliwości nie daje statyczny rezonans magnetyczny ani zdjęcie rentgenowskie.

USG stopy jest częścią szerszej diagnostyki narządu ruchu. Pełen zakres oceny stawów i tkanek okołostawowych opisujemy przy USG stawów (narządu ruchu); ultrasonografię stopy wykonujemy w pracowni USG we Wrocławiu.

USG stopy pozwala ocenić struktury tkanek miękkich, które najczęściej odpowiadają za dolegliwości bólowe w okolicy pięty i przodostopia. Zgodnie z zaleceniami europejskich towarzystw radiologii narządu ruchu (EFSUMB, ESSR) ultrasonografia dobrze obrazuje ścięgna, więzadła, rozcięgna, kaletki maziowe, nerwy obwodowe oraz tkanki miękkie.

W badaniu stopy ocenia się między innymi:

• zapalenie rozcięgna podeszwowego (fasciitis plantaris) - częstą przyczynę bólu pięty;
• nerwiaka Mortona oraz inne zmiany przestrzeni międzyplusnowych przodostopia;
• tendinopatie, stany zapalne i uszkodzenia ścięgien, w tym ścięgna Achillesa w okolicy przyczepu;
• torbiele galaretowate (ganglion), wysięki oraz zapalenie kaletek maziowych (bursitis);
• ciała obce w tkankach miękkich oraz zmiany pourazowe.

Ultrasonografia ocenia przede wszystkim tkanki miękkie i nie obrazuje wnętrza kości. Dlatego struktury kostne, takie jak ostroga piętowa czy złamania, ocenia się na zdjęciu rentgenowskim, a ostateczne rozpoznanie zawsze ustala lekarz na podstawie obrazu klinicznego.

W diagnostyce przewlekłego bólu pięty USG ocenia przede wszystkim rozcięgno podeszwowe. Za cechę zapalenia rozcięgna podeszwowego uznaje się jego pogrubienie w miejscu przyczepu do guza piętowego powyżej około 4 mm, podczas gdy prawidłowe rozcięgno ma zwykle 2-4 mm grubości.

Poza grubością lekarz ocenia także obniżoną echogeniczność (hipoechogeniczność), zatarcie prawidłowego, włóknistego utkania oraz wzmożone unaczynienie w opcji Dopplera. W badaniu Aggarwal i wsp. (2020) ultrasonografia przy progu powyżej 4 mm rozpoznawała zapalenie rozcięgna z czułością 96%, była to jednak pojedyncza, niewielka praca, a inne badania podają wartości niższe.

Sam pomiar grubości ma ograniczenia. Próg 4 mm bywa krytykowany za brak standaryzacji - na wynik wpływa pozycja stopy i napięcie rozcięgna, a pogrubienie powyżej 4 mm opisywano także u osób bez dolegliwości. Z tego powodu wynik USG interpretuje się łącznie z obrazem klinicznym, a nie wyłącznie na podstawie samej liczby milimetrów.

Ostroga piętowa a zapalenie rozcięgna podeszwowego

Ostroga piętowa to wyrośl kostna i jako struktura kostna uwidacznia się na zdjęciu rentgenowskim, a nie w USG. Ultrasonografia ocenia natomiast towarzyszące jej zmiany w tkankach miękkich, przede wszystkim stan rozcięgna podeszwowego. Obecność ostrogi nie jest równoznaczna z bólem, a wielu pacjentów z bólem pięty nie ma ostrogi.

USG jest jednym z podstawowych badań obrazowych w diagnostyce nerwiaka Mortona (nerwiaka międzyplusnowego). Badanie uwidacznia charakterystyczną, hipoechogeniczną zmianę w przestrzeni międzyplusnowej przodostopia, najlepiej widoczną od strony podeszwowej oraz przy ucisku.

Atutem ultrasonografii jest tu ocena dynamiczna: uciskając głowy kości śródstopia w czasie rzeczywistym, badający może wywołać tak zwany ultrasonograficzny objaw Muldera, co ułatwia odróżnienie nerwiaka od innych zmian. Według metaanalizy (Bignotti i wsp., 2015) czułość USG w nerwiaku Mortona jest zbliżona do czułości rezonansu magnetycznego, choć swoistość rezonansu bywa wyższa.

Wynik obrazowania trzeba zawsze odnieść do objawów, ponieważ rozpoznanie nerwiaka Mortona jest przede wszystkim kliniczne. Niewielkie pogrubienia nerwu spotyka się także u osób bez dolegliwości, dlatego o znaczeniu zmiany decyduje lekarz w korelacji z badaniem pacjenta.

USG jest podstawową metodą obrazowania ścięgna Achillesa i pozostałych tkanek miękkich stopy. W tendinopatii ścięgno bywa pogrubiałe, z obszarami obniżonej echogeniczności i zaburzoną strukturą włókienkową; w postaci przyczepowej (entezopatii) zmiany dotyczą dystalnego odcinka ścięgna, a w przypadkach przewlekłych w badaniu Dopplerem widoczna jest neowaskularyzacja, czyli patologiczne unaczynienie.

Ultrasonografia dobrze uwidacznia również:

• ganglion (torbiel galaretowatą) - dobrze odgraniczoną, bezechową zmianę;
• zapalenie kaletek maziowych (bursitis), w tym kaletki zapiętowej;
• ciała obce w tkankach miękkich, w tym drzazgi, ciernie czy fragmenty szkła, które bywają niewidoczne na zdjęciu rentgenowskim.

Warto pamiętać o granicach metody: przy podejrzeniu częściowego lub całkowitego zerwania ścięgna albo zmian w głębszych strukturach pomocny bywa rezonans magnetyczny. W ocenie okolicy kostki uzupełnieniem jest USG stawu skokowego, a powierzchownych guzków i zmian podskórnych - USG tkanek miękkich.

USG, RTG oraz rezonans magnetyczny to metody uzupełniające się, a nie zamienne. Ultrasonografia najlepiej ocenia tkanki miękkie, zdjęcie rentgenowskie obrazuje kość, a rezonans magnetyczny struktury głębokie, chrząstkę i szpik.

W praktyce USG jest często badaniem pierwszego rzutu przy bólu pięty, dolegliwościach ścięgna Achillesa czy podejrzeniu nerwiaka Mortona, ponieważ szybko i bez promieniowania ocenia tkanki miękkie. Nie zastępuje jednak pozostałych metod: wczesne złamanie przeciążeniowe bywa początkowo niewidoczne na RTG, a chrząstkę, szpik kostny i głębiej położone struktury najdokładniej obrazuje rezonans magnetyczny. O wyborze badania decyduje lekarz na podstawie obrazu klinicznego.

USG stopy nie wymaga specjalnego przygotowania, a samo badanie trwa zwykle kilkanaście minut. Wystarczy zadbać o wygodny strój oraz obuwie, które pozwolą swobodnie odsłonić stopę i okolicę kostki.

W trakcie badania na skórę nakłada się żel ułatwiający przewodzenie fal ultradźwiękowych, a lekarz przesuwa głowicę liniową nad kolejnymi okolicami stopy. Ocena obejmuje zwykle część statyczną oraz dynamiczną, czyli obserwację struktur podczas ruchu. Badanie jest bezbolesne, a jego opis sporządza lekarz wykonujący ultrasonografię.

Ultrasonografię stopy wykonujemy w pracowni USG we Wrocławiu przy ulicy Opatowickiej 132. Aktualne ceny badań znajdziesz w zakładce cennik, a dogodny termin ustalisz telefonicznie lub przez rejestrację online.

USG stopy jest badaniem bezpiecznym i nie ma typowych przeciwwskazań. Nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, więc można je powtarzać, a w razie potrzeby wykonać także u kobiet w ciąży.

Najważniejszym ograniczeniem ultrasonografii jest jej zależność od osoby badającej - jakość obrazu i jego interpretacja zależą od doświadczenia lekarza oraz klasy sprzętu. USG nie ocenia wnętrza kości i struktur głębokich, dlatego nie zastępuje zdjęcia rentgenowskiego ani rezonansu magnetycznego, a o doborze badań i dalszym postępowaniu decyduje lekarz.

Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O wskazaniach do USG stopy, interpretacji wyniku oraz dalszej diagnostyce decyduje lekarz podczas indywidualnej wizyty.

1. EFSUMB Guidelines and Recommendations on Musculoskeletal Ultrasound. Part I: Extraarticular pathologies. Ultraschall in der Medizin 2022 (PMID 34479372).
2. Möller I. i wsp. The 2017 EULAR standardised procedures for ultrasound imaging in rheumatology. Annals of the Rheumatic Diseases 2017; 76(12): 1974-1979 (PMID 28814430).
3. European Society of Musculoskeletal Radiology (ESSR). Musculoskeletal Ultrasound Technical Guidelines - Ankle.
4. McMillan A.M. i wsp. Diagnostic imaging for chronic plantar heel pain: a systematic review and meta-analysis. Journal of Foot and Ankle Research 2009; 2: 32 (PMID 19912628).
5. Aggarwal P. i wsp. Evaluation of plantar fascia using high-resolution ultrasonography in clinically diagnosed cases of plantar fasciitis. Polish Journal of Radiology 2020; 85: e375-e380 (PMID 32817771).
6. Radwan A. i wsp. Ultrasonography, an effective tool in diagnosing plantar fasciitis: a systematic review of diagnostic trials. International Journal of Sports Physical Therapy 2016; 11(5): 663-671 (PMID 27757279).
7. Bignotti B. i wsp. Ultrasound versus magnetic resonance imaging for Morton neuroma: systematic review and meta-analysis. European Radiology 2015; 25(8): 2254-2262 (PMID 25809742).
8. Xu Z. i wsp. The accuracy of ultrasonography and magnetic resonance imaging for the diagnosis of Morton neuroma: a systematic review. Clinical Radiology 2015; 70(4): 351-358 (PMID 25466436).
9. Padua L. i wsp. Relationship between sensory symptoms, Mulder sign, and dynamic ultrasonographic findings in Morton neuroma. Foot and Ankle International 2020; 41(12): 1474-1479 (PMID 32856473).
10. Page P. i wsp. Diagnostic musculoskeletal ultrasound of the Achilles tendon. International Journal of Sports Physical Therapy 2025; 20(2): 296-304 (PMID 39906049).
11. Tantray M.D. i wsp. Role of ultrasound in detection of radiolucent foreign bodies in extremities. Strategies in Trauma and Limb Reconstruction 2018; 13(2): 81-85 (PMID 29426979).
12. Draghi F. i wsp. Imaging of plantar fascia disorders: findings on plain radiography, ultrasound and magnetic resonance imaging. Insights into Imaging 2017; 8(1): 69-78 (DOI 10.1007/s13244-016-0533-2; PMC5265197).