Ortodoncja Wrocław

Ortodoncja to dział stomatologii zajmujący się rozpoznawaniem i korygowaniem wad zgryzu oraz nieprawidłowego ustawienia zębów. Prawidłowy zgryz to nie tylko estetyka: ułatwia gryzienie i mowę oraz utrzymanie higieny, a przez to obniża ryzyko próchnicy i chorób przyzębia.

Leczenie poprzedza diagnostyka. Ortodonta ocenia zgryz, wykonuje zdjęcie pantomograficzne i cefalometryczne oraz cyfrowy skan wewnątrzustny, na podstawie których planuje terapię. Najczęściej koryguje się następujące nieprawidłowości:

• Stłoczenia zębów: brak miejsca w łuku sprawia, że zęby zachodzą na siebie.
• Szpary między zębami (diastema): nadmiar miejsca, m.in. szpara między jedynkami.
• Tyłozgryz i przodozgryz: nieprawidłowe wzajemne ustawienie łuków zębowych.
• Zgryz otwarty, głęboki lub krzyżowy: zęby nie kontaktują się prawidłowo podczas zwierania.

Warunkiem jest zdrowe podłoże. Przed założeniem aparatu trzeba zaleczyć próchnicę w ramach leczenia zachowawczego zębów i opanować stan zapalny dziąseł, dlatego leczenie zaczyna się od profesjonalnej higienizacji.

W ortodoncji stosuje się trzy główne grupy aparatów: stałe, alignery (przezroczyste nakładki) oraz ruchome. Wybór zależy od rodzaju wady, wieku pacjenta i etapu leczenia.

Aparat stały

Zamki przyklejane do zębów i połączone łukiem wywierają stały, kontrolowany nacisk. Zamki bywają metalowe lub mniej widoczne ceramiczne. To rozwiązanie pozwala korygować niemal każdą wadę zgryzu i działa niezależnie od współpracy pacjenta. Więcej w opisie aparatów stałych.

Alignery

Seria przezroczystych, zdejmowanych nakładek stopniowo przesuwa zęby. Są dyskretne i ułatwiają higienę, ale wymagają noszenia przez około 20-22 godziny na dobę. Szczegóły w sekcji alignerów.

Aparat ruchomy

Zdejmowany aparat stosuje się głównie u dzieci we wczesnej fazie leczenia oraz jako terapię wspomagającą. Sprawdza się w okresie wymiany zębów w ramach stomatologii dziecięcej. Więcej o aparatach ruchomych.

Nie ma jednego najlepszego aparatu. Odpowiednią metodę dobiera się do konkretnej wady zgryzu, wieku i trybu życia pacjenta.

Najczęściej pacjenci wahają się między aparatem stałym a alignerami. Przegląd systematyczny porównujący obie metody (Jaber i wsp., 2023) wskazuje, że w przypadkach z ekstrakcjami obie są skuteczne, ale aparaty stałe dają lepszą kontrolę nachylenia zębów i kontaktów zwarciowych w krótszym czasie. Przy alignerach może natomiast wystąpić rozbieżność między zaplanowanym a uzyskanym ruchem zębów. Z drugiej strony alignery bywają wybierane ze względu na komfort, dyskrecję i łatwiejszą higienę.

Dlatego w złożonych wadach częściej sprawdza się aparat stały, a w wadach lekkich i umiarkowanych, gdy zależy nam na niewidocznym leczeniu, alignery. Ostateczną decyzję podejmuje ortodonta po diagnostyce.

Leczenie ortodontyczne to proces rozłożony na wizyty: od diagnostyki, przez założenie aparatu, po regularne kontrole i fazę retencji.

1. Konsultacja i diagnostyka: ocena zgryzu, zdjęcie pantomograficzne i cefalometryczne oraz cyfrowy skan wewnątrzustny.
2. Plan leczenia: ortodonta dobiera rodzaj aparatu i omawia przewidywany czas terapii.
3. Założenie aparatu: przyklejenie zamków albo wydanie pierwszych nakładek.
4. Wizyty kontrolne: co kilka tygodni aktywacja aparatu lub wymiana alignerów. W tym czasie szczególnie ważna jest higiena jamy ustnej.
5. Zakończenie i retencja: zdjęcie aparatu i założenie aparatu retencyjnego utrwalającego efekt.

Całość trwa zwykle od 1,5 do 3 lat. Proste przypadki udaje się skorygować w około 6-12 miesięcy. Długość leczenia zależy od rodzaju wady, wieku oraz współpracy pacjenta.

Leczenie ortodontyczne jest bezpieczne, ale jak każda terapia ma ograniczenia i wymaga spełnienia kilku warunków.

• Nieleczona próchnica i choroba dziąseł: aparat zakłada się dopiero po opanowaniu stanu zapalnego i wyleczeniu zębów w ramach leczenia zachowawczego.
• Niedostateczna higiena: wokół zamków łatwo o demineralizację szkliwa (białe plamy) i próchnicę, dlatego podczas leczenia trzeba szczególnie dbać o higienę.
• Resorpcja korzeni: przy długim leczeniu i dużych siłach może dojść do skrócenia korzeni zębów. Przegląd przeglądów systematycznych (Yassir i wsp., 2021) zaleca unikanie ciężkich, stałych sił oraz regularne monitorowanie.
• Niezakończony wzrost lub brak współpracy: u dzieci moment rozpoczęcia dobiera ortodonta, a alignery i aparaty ruchome działają tylko przy regularnym noszeniu.
• Nierealne oczekiwania: ortodoncja koryguje ustawienie zębów i zgryz, nie zmienia natomiast koloru ani kształtu zęba.

Zdjęcie aparatu nie kończy leczenia. Bez retencji zęby mają tendencję do powrotu w stronę dawnego ustawienia, czyli do nawrotu.

Po aktywnej fazie zakłada się aparat retencyjny: stały (cienki drut po wewnętrznej stronie zębów) lub ruchomy (przezroczysta nakładka). Przegląd Cochrane obejmujący 47 badań (Martin i wsp., 2023) wskazuje, że dowody są niskiej i bardzo niskiej jakości i nie pozwalają wskazać jednego protokołu retencji jako wyraźnie lepszego. Noszenie nakładek przez cały czas nie okazało się skuteczniejsze niż noszenie częściowe.

W praktyce retencję traktuje się jako element długoterminowy, a sposób i czas noszenia aparatu retencyjnego ortodonta dobiera indywidualnie.

Koszt leczenia ortodontycznego zależy przede wszystkim od rodzaju wady i wybranego aparatu, dlatego ustala się go po konsultacji. Na wycenę wpływają:

• Rodzaj aparatu: aparat ruchomy, stały metalowy, ceramiczny i alignery różnią się ceną.
• Złożoność wady zgryzu: im trudniejszy przypadek, tym dłuższe leczenie i więcej wizyt.
• Liczba leczonych łuków: jeden łuk czy oba.
• Diagnostyka i retencja: zdjęcia, skan oraz aparat retencyjny po leczeniu.

Orientacyjne stawki znajdziesz w cenniku, a indywidualną wycenę podajemy po badaniu. Termin wizyty zarezerwujesz przez rejestrację online.

Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji ortodontycznej. O wyborze metody leczenia decyduje lekarz po badaniu i diagnostyce.

1. Jaber ST i wsp. Treatment Effectiveness of Clear Aligners in Correcting Complicated and Severe Malocclusion Cases Compared to Fixed Orthodontic Appliances: A Systematic Review. Cureus 2023. PMID 37128600.
2. Yassir i wsp. Orthodontic treatment and root resorption: an overview of systematic reviews. European Journal of Orthodontics 2021. PMID 33215186.
3. Martin C i wsp. Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces. Cochrane Database of Systematic Reviews 2023. PMID 37219527.
4. American Association of Orthodontists. Zalecenie pierwszej kontroli ortodontycznej około 7. roku życia.
5. Polskie Towarzystwo Ortodontyczne. Standardy i zalecenia dotyczące leczenia ortodontycznego.