USG serca (echokardiografia) we Wrocławiu

USG serca, nazywane echokardiografią lub echem serca, to badanie ultrasonograficzne obrazujące budowę i pracę serca w czasie rzeczywistym. Standardowo wykonuje się je metodą przezklatkową (TTE), przykładając głowicę do klatki piersiowej pacjenta. W skierowaniach i opisach spotyka się też nazwy badanie echokardiograficzne oraz UKG; oznaczają one to samo badanie.

Echokardiografia łączy obraz ultrasonograficzny z oceną dopplerowską przepływu krwi, dzięki czemu pokazuje zarówno kurczące się ściany serca, jak i kierunek oraz prędkość przepływu przez zastawki. Badanie nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, jest bezbolesne i można je w razie potrzeby powtarzać.

Ze względu na specjalistyczny charakter echo serca wykonuje i opisuje lekarz, zwykle kardiolog. Echokardiografia przezklatkowa to inna technika niż badanie przezprzełykowe (TEE) oraz niż dopplerowska ocena naczyń obwodowych, którą obejmuje USG Doppler naczyń.

Echokardiografia ocenia budowę i funkcję serca - pracę mięśnia, zastawki oraz worek osierdziowy. Najważniejszym mierzonym parametrem jest frakcja wyrzutowa lewej komory (EF), która opisuje wydolność serca jako pompy.

Podczas badania lekarz ocenia między innymi:

• frakcję wyrzutową lewej komory (EF) oraz globalną i odcinkową kurczliwość ścian serca;
• budowę i pracę zastawek serca, w tym ich niedomykalność lub zwężenie (stenozę);
• wymiary jam serca i grubość ścian, na przykład cechy przerostu lewej komory;
• przepływ krwi przez zastawki, oceniany metodą Dopplera (prędkości i gradienty);
• obecność płynu w worku osierdziowym oraz szerokość początkowego odcinka aorty.

Jaka jest prawidłowa frakcja wyrzutowa?

Za wartość prawidłową przyjmuje się zwykle frakcję wyrzutową powyżej około 50%. Szczegółowe zakresy referencyjne (orientacyjnie 52-72% u mężczyzn i 54-74% u kobiet) pochodzą z rekomendacji towarzystw EACVI i ASE. Obniżona EF może wskazywać na osłabienie funkcji skurczowej, jednak zgodnie z wytycznymi ESC dotyczącymi niewydolności serca sama wartość nie jest rozpoznaniem. Służy do klasyfikacji i wymaga interpretacji w odniesieniu do obrazu klinicznego.

Wynik echokardiografii pomaga ocenić wydolność serca i charakter ewentualnej wady, ale jego interpretację zawsze prowadzi lekarz. Echo serca nie zastępuje innych badań kardiologicznych, lecz je uzupełnia.

Najczęściej wykonywanym badaniem jest echo przezklatkowe (TTE), w którym głowicę przykłada się do klatki piersiowej. Pozostałe techniki - przezprzełykowa i obciążeniowa - są badaniami specjalistycznymi, stosowanymi w wybranych wskazaniach.

• Echo przezklatkowe (TTE) - podstawowe, nieinwazyjne badanie budowy i funkcji serca; od niego zaczyna się diagnostyka echokardiograficzna.
• Echo przezprzełykowe (TEE) - głowicę wprowadza się przez przełyk, co daje dokładniejszy obraz struktur położonych z tyłu serca. Rozważa się je, gdy obraz z TTE jest niewystarczający albo gdy trzeba ocenić zastawki pod kątem infekcyjnego zapalenia wsierdzia lub wykluczyć skrzeplinę przed planowaną kardiowersją.
• Echo obciążeniowe (wysiłkowe lub farmakologiczne) - serce ocenia się w spoczynku i podczas obciążenia, aby wykryć niedokrwienie. Zgodnie z wytycznymi ESC należy do badań pierwszego wyboru w diagnostyce przewlekłych zespołów wieńcowych.

O tym, która technika jest potrzebna, decyduje lekarz na podstawie pytania klinicznego. U większości pacjentów do oceny budowy i pracy serca wystarcza echo przezklatkowe.

Wskazaniem do USG serca są zwykle objawy mogące świadczyć o chorobie serca oraz potrzeba kontroli wcześniej rozpoznanych schorzeń. O skierowaniu na echokardiografię decyduje lekarz po zebraniu wywiadu i badaniu - echo wykonuje się wtedy, gdy jego wynik może zmienić dalsze postępowanie.

• szmer nad sercem wykryty podczas osłuchiwania;
• duszność, obniżona tolerancja wysiłku lub obrzęki kończyn dolnych;
• kołatania serca oraz zaburzenia rytmu, w tym migotanie przedsionków;
• omdlenia i stany przedomdleniowe;
• nadciśnienie tętnicze i ocena jego wpływu na serce;
• kontrola rozpoznanej wady zastawkowej, kardiomiopatii lub niewydolności serca;
• diagnostyka po przebytych chorobach serca i kwalifikacja do dalszego leczenia.

U pacjentów z dusznością ocenę uzupełnia czasem USG płuc, na przykład w poszukiwaniu płynu w jamie opłucnej.

Echokardiografia jest badaniem planowym. W razie nagłego, silnego bólu w klatce piersiowej lub innych objawów sugerujących zawał serca konieczny jest pilny kontakt z numerem alarmowym (112 lub 999), a nie oczekiwanie na planowe echo serca. W ostrych stanach o diagnostyce decyduje zespół ratunkowy.

Echo serca i EKG to różne, uzupełniające się badania. Elektrokardiografia (EKG) rejestruje czynność elektryczną serca i jego rytm, natomiast echokardiografia obrazuje budowę serca oraz ocenia jego pracę i przepływ krwi przez zastawki.

USG serca nie zastępuje EKG, badania holterowskiego, próby wysiłkowej ani koronarografii - każde z nich odpowiada na inne pytanie kliniczne.

Echokardiografia może uwidocznić zaburzenia kurczliwości będące następstwem niedokrwienia, jednak rozpoznanie zawału serca opiera się na obrazie klinicznym, zapisie EKG oraz oznaczeniu troponiny, zgodnie z uniwersalną definicją zawału. Ocenę naczyń uzupełniają badania dopplerowskie, takie jak USG Doppler tętnic szyjnych. O doborze i kolejności badań decyduje lekarz.

USG serca nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie trzeba być na czczo, a przyjmowane na stałe leki należy zażyć zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego. Wymóg pozostawania na czczo dotyczy badania przezprzełykowego (TEE), a nie standardowego echa przezklatkowego. Warto założyć wygodny strój umożliwiający odsłonięcie klatki piersiowej.

Przebieg badania

Podczas badania pacjent układa się zwykle na lewym boku, z lewą ręką uniesioną za głowę, co przybliża serce do ściany klatki piersiowej. Na skórę nakłada się żel, a lekarz przykłada głowicę w kilku miejscach (oknach akustycznych), aby uzyskać obrazy serca z różnych przekrojów. Do zsynchronizowania obrazu z pracą serca wykorzystuje się zwykle niewielkie elektrody EKG. Badanie trwa zazwyczaj od kilkunastu do około czterdziestu minut i jest bezbolesne.

Echokardiografię traktuje się jako element diagnostyki kardiologicznej, dlatego nie zastępuje ona konsultacji kardiologicznej, a jej wynik interpretuje lekarz.

Echo przezklatkowe jest badaniem bezpiecznym i nieinwazyjnym. Wykorzystuje fale ultradźwiękowe, a nie promieniowanie jonizujące, dlatego można je powtarzać oraz wykonywać u kobiet w ciąży i u dzieci. Poza rzadką reakcją na żel nie wiąże się z istotnymi powikłaniami, a standardowe TTE praktycznie nie ma przeciwwskazań poza brakiem zgody pacjenta.

Badanie ma jednak ograniczenia, o których warto wiedzieć:

• Jakość okna akustycznego - u części pacjentów (między innymi przy otyłości, rozedmie lub przewlekłej chorobie płuc oraz deformacjach klatki piersiowej) uzyskanie wyraźnego obrazu bywa trudniejsze. Pomocne są wtedy ultradźwiękowe środki kontrastujące lub badanie przezprzełykowe.
• Zależność od operatora - jakość i dokładność oceny zależą od doświadczenia osoby wykonującej i opisującej badanie.
• Charakter planowy - echo nie zastępuje pilnej diagnostyki ostrego zawału, która opiera się na EKG i badaniach krwi.

Z tych powodów o doborze badań, ich kolejności i interpretacji wyniku decyduje lekarz, najlepiej w zestawieniu z badaniem klinicznym i wcześniejszą dokumentacją.

USG serca w Bas Clinic wykonujemy w pracowni USG przy ul. Opatowicka 132 we Wrocławiu. Badanie jest prywatne, więc nie wymaga skierowania - w ramach NFZ skierowanie od lekarza jest natomiast konieczne.

Aktualne ceny znajdziesz w cenniku, a termin umówisz telefonicznie pod numerem +48 690 511 511 lub przez formularz rejestracji. Pracownia przyjmuje w dni powszednie w godzinach 9:00 - 17:00.

Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O wskazaniach do echokardiografii, jej przebiegu i interpretacji wyniku decyduje lekarz podczas indywidualnej wizyty.

1. McDonagh TA i wsp. 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. European Heart Journal 2021;42(36):3599-3726.
2. Lang RM i wsp. Recommendations for cardiac chamber quantification by echocardiography in adults: an update from the EACVI and the ASE. J Am Soc Echocardiogr 2015;28(1):1-39 (Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2015;16(3):233-271).
3. Vahanian A i wsp. 2021 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease. European Heart Journal 2022;43(7):561-632.
4. Adler Y i wsp. 2015 ESC Guidelines for the diagnosis and management of pericardial diseases. European Heart Journal 2015;36(42):2921-2964.
5. Thygesen K i wsp. Fourth Universal Definition of Myocardial Infarction (2018). Circulation 2018;138(20):e618-e651.
6. Echocardiogram. StatPearls, NCBI Bookshelf (NBK558940).