Usuwanie zębów Wrocław

Ekstrakcja zęba to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zęba z zębodołu kostnego. W zależności od położenia zęba i dostępu do niego wyróżniamy dwa rodzaje zabiegu, które różnią się techniką i przebiegiem gojenia.

• Ekstrakcja prosta: dotyczy zęba widocznego w jamie ustnej. Chirurg poszerza zębodół i zwalnia ząb z więzadeł dźwignią (luksacja), a następnie usuwa go kleszczami, bez nacinania dziąsła.
• Ekstrakcja chirurgiczna: konieczna przy zębach zatrzymanych, złamanych na poziomie dziąsła lub o utrudnionym dostępie. Wymaga nacięcia i odsunięcia płata dziąsła, czasem usunięcia fragmentu kości (dłutowanie) oraz podzielenia zęba na części (separacja korzeni), a na końcu założenia szwów.

Najczęstszym powodem usunięcia zęba u dorosłych jest próchnica i jej powikłania oraz zaawansowana choroba przyzębia; rzadziej są to złamania, wskazania ortodontyczne czy zęby zatrzymane. Przed każdym zabiegiem oceniamy ząb i otaczające tkanki na zdjęciu RTG lub pantomogramie, a w trudniejszych sytuacjach (zęby zatrzymane, bliskość nerwu lub zatoki) na tomografii stożkowej CBCT. Planowy zabieg poprzedza też opanowanie stanu zapalnego dziąseł, między innymi podczas profesjonalnej higienizacji.

Usunięcie zęba traktujemy jako ostateczność. Ekstrakcja jest nieodwracalna, dlatego ząb, który da się jeszcze odbudować i utrzymać, w pierwszej kolejności staramy się uratować.

Za ratowaniem własnego zęba przemawiają dane kliniczne: u pacjentów z chorobą przyzębia zarówno prawidłowo leczone i zachowane zęby, jak i implanty osiągają wysoką, zbliżoną przeżywalność, więc usunięcie nie jest automatycznie lepszym wyborem. Również samo rozchwianie zęba nie przesądza o jego usunięciu; zwiększa ono ryzyko utraty w czasie, ale wiele rozchwianych zębów udaje się utrzymać po leczeniu przyzębia. Z drugiej strony przeciąganie decyzji o usunięciu zęba bez rokowania naraża pacjenta na ból, infekcje i utratę kości.

Usunięcie zęba jest wskazane przede wszystkim, gdy:

• zęba nie da się uratować leczeniem zachowawczym ani kanałowym (rozległa próchnica, podłużne złamanie korzenia);
• występuje zaawansowana choroba przyzębia z dużym rozchwianiem i zanikiem kości;
• ząb jest zatrzymany i powoduje dolegliwości lub uszkadza sąsiednie zęby;
• usunięcie wynika z planu leczenia ortodontycznego (brak miejsca w łuku).

Ostateczną decyzję podejmuje chirurg po badaniu i ocenie zdjęcia, biorąc pod uwagę rokowanie zęba oraz plan dalszej odbudowy braku.

Zatrzymane zęby mądrości, czyli ósemki, to najczęstszy powód wizyty u chirurga stomatologa. Nie każdą ósemkę trzeba jednak usuwać.

Przegląd Cochrane (Ghaeminia i wsp., 2020) nie znalazł wystarczających dowodów, by profilaktycznie usuwać zdrowe, bezobjawowe ósemki zatrzymane; takie zęby zwykle obejmuje się obserwacją i kontrolą. Usunięcie staje się wskazane, gdy pojawia się problem: nawracające zapalenie kapturka dziąsłowego (pericoronitis), próchnica ósemki lub sąsiedniego zęba, torbiel albo gdy ząb przeszkadza w leczeniu ortodontycznym.

Sposób usunięcia zależy od ułożenia zęba w kości. Chirurdzy opisują je w klasyfikacjach (Pell-Gregory, Winter), oceniając między innymi kierunek nachylenia zęba (zatrzymanie mezjoangularne, dystoangularne, pionowe lub poziome) oraz głębokość w kości. Im głębiej i bardziej poziomo leży ząb, tym bardziej złożony bywa zabieg.

Ryzyko uszkodzenia nerwu i koronektomia

Korzenie dolnych ósemek bywają położone blisko nerwu zębodołowego dolnego, który odpowiada za czucie wargi i brody. W dużym badaniu obejmującym ponad 4000 zabiegów przejściowe zaburzenia czucia tego nerwu wystąpiły u około 0,35% pacjentów, a nerwu językowego u 0,69%, przy czym u większości czucie wracało w ciągu kilku miesięcy (Cheung i wsp., 2010). Trwałe drętwienie jest rzadkie, ale jako realne powikłanie zawsze omawiamy je przed zabiegiem.

Gdy ryzyko kontaktu z nerwem jest wysokie, alternatywą bywa koronektomia, czyli zaplanowane usunięcie tylko korony zęba z pozostawieniem korzeni. Zmniejsza ona ryzyko uszkodzenia nerwu, ale wiąże się z większą szansą na ponowny zabieg w przyszłości, dlatego stosuje się ją w wybranych przypadkach, a nie rutynowo.

Usuwanie zęba wykonujemy w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu w trakcie zabiegu nie odczuwasz bólu, a jedynie dotyk i ucisk. Sam zabieg przebiega w kilku powtarzalnych krokach.

1. Konsultacja i diagnostyka: wywiad o stanie zdrowia i przyjmowanych lekach oraz ocena zęba na zdjęciu RTG, pantomogramie, a w razie potrzeby na tomografii CBCT.
2. Znieczulenie: znieczulenie miejscowe znosi czucie bólu w okolicy zęba.
3. Usunięcie zęba: zwolnienie zęba z więzadeł i jego usunięcie; przy ekstrakcji chirurgicznej nacięcie dziąsła, w razie potrzeby podzielenie zęba i opracowanie kości.
4. Zaopatrzenie rany: oczyszczenie zębodołu, w razie potrzeby założenie szwów oraz jałowego gazika do zagryzienia.

Przed planowym zabiegiem zjedz lekki posiłek i poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach oraz chorobach ogólnych (więcej w sekcji o przeciwwskazaniach). W dniu zabiegu zrezygnuj z alkoholu i palenia. Antybiotyku u zdrowych pacjentów nie stosuje się rutynowo przed usunięciem zęba ani po nim; sięga się po niego wyłącznie przy konkretnych wskazaniach, ponieważ nadużywanie antybiotyków sprzyja antybiotykooporności.

Po usunięciu zęba w zębodole tworzy się skrzep krwi, który chroni ranę i jest podstawą gojenia. Tkanki miękkie zasklepiają się w ciągu około 1-2 tygodni, szwy zdejmujemy zwykle po 7-10 dniach, a pełna przebudowa kości w miejscu po zębie trwa kilka miesięcy.

Pierwsze 24 godziny decydują o trwałości skrzepu, dlatego:

• Pierwszy dzień: zagryzaj jałowy gazik przez około 30 minut, stosuj zimne okłady na policzek i nie płucz energicznie ust, by nie wypłukać skrzepu.
• Dieta: jedz miękkie, letnie potrawy; unikaj gorących i twardych pokarmów oraz picia przez słomkę.
• Używki: nie pal papierosów. Palenie zwiększa ryzyko suchego zębodołu ponad trzykrotnie (Kuśnierek i wsp., 2022).
• Ból: dolegliwości po zabiegu łagodzą leki przeciwbólowe, najczęściej ibuprofen lub jego połączenie z paracetamolem, zgodnie z zaleceniem lekarza.

Suchy zębodół - objawy i jak go uniknąć

Suchy zębodół (alveolitis sicca) to bolesne powikłanie, w którym skrzep zostaje przedwcześnie utracony i odsłania kość. Typowym objawem jest ból, który zamiast słabnąć, nasila się 2-3 dni po zabiegu i może promieniować do ucha. Po rutynowych, prostych ekstrakcjach jest stosunkowo rzadki, rzędu kilku procent, natomiast po chirurgicznym usunięciu dolnych ósemek występuje częściej, średnio u około 6-7% pacjentów. Ryzyko obniża powstrzymanie się od palenia oraz delikatne obchodzenie się z raną; w wybranych przypadkach chirurg stosuje płukankę lub żel z chlorheksydyną.

Zgłoś się wcześniej, jeśli ból gwałtownie narasta po 2-3 dniach, pojawia się gorączka i narastający obrzęk albo krwawienie, którego nie udaje się opanować uciskiem gazika.

Po usunięciu zęba, zwłaszcza w odcinku widocznym i bocznym, warto zaplanować odbudowę braku. Pusty zębodół z czasem prowadzi do zaniku kości wyrostka oraz przesuwania się sąsiednich i przeciwstawnych zębów.

Zanik kości jest największy w pierwszych miesiącach po ekstrakcji: w przeglądach badań szerokość wyrostka zmniejsza się w ciągu pierwszego półrocza średnio o około 3-4 mm, a jego wysokość w mniejszym stopniu. Aby ograniczyć ten zanik, już w trakcie usuwania zęba można wykonać preserwację zębodołu, czyli wypełnienie go materiałem kościozastępczym. Zabieg ten może zmniejszać późniejszy ubytek kości i ułatwiać wszczepienie implantu, choć przegląd Cochrane (Atieh i wsp., 2021) zwraca uwagę, że pewność dowodów pozostaje niska. Decyzję podejmuje się więc indywidualnie, najczęściej gdy planowany jest implant.

Brak zęba można uzupełnić na kilka sposobów. Poniższe zestawienie pomaga zorientować się w różnicach.

Najczęściej brak zęba odbudowujemy implantem albo koroną i mostem protetycznym; sposób dobieramy po ocenie kości i sąsiednich zębów. Plan odbudowy warto omówić jeszcze przed usunięciem zęba.

Usuwanie zębów jest przewidywalnym zabiegiem, ale jak każda procedura medyczna wiąże się z ryzykiem i wymaga uwzględnienia chorób ogólnych oraz przyjmowanych leków.

• Leki przeciwzakrzepowe: zwykle nie odstawia się ich samodzielnie, bo grozi to groźniejszymi powikłaniami niż samo krwawienie. Przy wartościach krzepnięcia w normie ekstrakcję często wykonuje się bez przerywania leczenia, stosując miejscowe metody tamowania krwawienia. Decyzję podejmuje lekarz.
• Bisfosfoniany i leki antyresorpcyjne: leki stosowane w osteoporozie i chorobach nowotworowych zwiększają ryzyko martwicy kości szczęk (MRONJ). Stan jamy ustnej i zęby o złym rokowaniu warto uporządkować przed rozpoczęciem takiej terapii, a o jej przyjmowaniu trzeba poinformować chirurga.
• Radioterapia głowy i szyi: napromienianie zwiększa ryzyko martwicy popromiennej kości, dlatego ekstrakcje planuje się we współpracy z onkologiem, najlepiej przed rozpoczęciem leczenia.
• Niewyrównana cukrzyca i obniżona odporność: mogą spowalniać gojenie i sprzyjać zakażeniu.
• Ciąża: planowe zabiegi zwykle odkłada się, a pilne wykonuje w bezpieczniejszym okresie, najczęściej w drugim trymestrze.

Do możliwych powikłań należą przejściowy ból, obrzęk i szczękościsk, krwawienie, suchy zębodół oraz rzadziej zakażenie. Przy usuwaniu górnych zębów trzonowych istnieje ryzyko połączenia ustno-zatokowego z zatoką szczękową, a przy dolnych ósemkach przejściowego drętwienia wargi lub języka. Ryzyko to ogranicza staranna diagnostyka i, w wybranych przypadkach, koronektomia. Część bardziej złożonych zabiegów prowadzimy w ramach szerszego planu chirurgii stomatologicznej.

Koszt usunięcia zęba zależy przede wszystkim od rodzaju zabiegu i stopnia trudności, dlatego ustala się go po konsultacji i ocenie zdjęcia. Na wycenę wpływają:

• Rodzaj ekstrakcji: prosta, chirurgiczna czy usunięcie zatrzymanej ósemki różnią się nakładem pracy.
• Stopień trudności: ułożenie zęba, bliskość nerwu lub zatoki, potrzeba nacięcia kości.
• Diagnostyka: zdjęcie RTG, pantomogram lub tomografia CBCT.
• Dodatkowe procedury: na przykład preserwacja zębodołu materiałem kościozastępczym.

Usuwanie zębów jest dostępne także w ramach NFZ, choć zakres i dostępność bywają ograniczone; zabiegi bardziej złożone wykonuje się prywatnie. Orientacyjne stawki znajdziesz w cenniku, a indywidualną wycenę podajemy po badaniu. Termin zabiegu zarezerwujesz przez rejestrację online.

Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji stomatologicznej. O wskazaniach do usunięcia zęba i sposobie leczenia decyduje lekarz po badaniu i diagnostyce.

1. Broers DLM i wsp. Reasons for Tooth Removal in Adults: A Systematic Review. International Dental Journal 2022. PMID 33648772.
2. Sarafidou K i wsp. Tooth preservation versus extraction and implant placement in periodontally compromised patients: A systematic review. Journal of Prosthodontics 2022. PMID 35794083.
3. Ghaeminia H i wsp. Surgical removal versus retention for the management of asymptomatic disease-free impacted wisdom teeth. Cochrane Database of Systematic Reviews 2020. PMID 32368796.
4. Peixoto AO i wsp. Benefits of Coronectomy in Lower Third Molar Surgery: A Systematic Review and Meta-analysis. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery 2024. PMID 37925166.
5. Cheung LK, Leung YY i wsp. Incidence of neurosensory deficits and recovery after lower third molar surgery: a prospective clinical study of 4338 cases. International Journal of Oral and Maxillofacial Surgery 2010. PMID 20061121.
6. Kostares E i wsp. Prevalence of fibrinolytic alveolitis following extraction of impacted mandibular third molars: A systematic review and meta-analysis. Journal of Stomatology, Oral and Maxillofacial Surgery 2024. PMID 38432484.
7. Daly BJ i wsp. Local interventions for the management of alveolar osteitis (dry socket). Cochrane Database of Systematic Reviews 2022. PMID 36156769.
8. Kuśnierek W i wsp. Smoking as a Risk Factor for Dry Socket: A Systematic Review. Dentistry Journal 2022. PMID 35877395.
9. Carrasco-Labra A i wsp. Evidence-based clinical practice guideline for the pharmacologic management of acute dental pain. Journal of the American Dental Association 2024. PMID 38325969.
10. Lodi G i wsp. Antibiotics to prevent complications following tooth extractions. Cochrane Database of Systematic Reviews 2021. PMID 33624847.
11. Tan WL i wsp. A systematic review of post-extractional alveolar hard and soft tissue dimensional changes in humans. Clinical Oral Implants Research 2012. PMID 22211303.
12. Atieh MA i wsp. Interventions for replacing missing teeth: alveolar ridge preservation techniques for dental implant site development. Cochrane Database of Systematic Reviews 2021. PMID 33899930.
13. Yang S i wsp. Should oral anticoagulant therapy be continued during dental extraction? A meta-analysis. BMC Oral Health 2016. PMID 27566540.
14. Ruggiero SL i wsp. AAOMS Position Paper on Medication-Related Osteonecrosis of the Jaws, 2022 Update. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery 2022. PMID 35300956.
15. Lajolo C i wsp. Tooth extraction before radiotherapy is a risk factor for developing osteoradionecrosis of the jaws: A systematic review. Oral Diseases 2021. PMID 32531873.